Chuyển từ thuế khoán sang kê khai: Hộ kinh doanh dần thích ứng

Việc chuyển từ thuế khoán sang kê khai là bước thay đổi quan trọng trong công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh. Nếu trước đây mức thuế chủ yếu được xác định dựa trên ước tính doanh thu thì nay doanh thu được ghi nhận thông qua hóa đơn điện tử và thực hiện kê khai trực tuyến. Phương thức mới giúp cơ quan thuế có dữ liệu sát với thực tế hoạt động kinh doanh, đồng thời tạo sự công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế giữa các hộ kinh doanh.

Để triển khai hiệu quả chủ trương này, trong đợt cao điểm cuối năm 2025, ngành Thuế tỉnh đã tổ chức rà soát, cập nhật dữ liệu đối với toàn bộ hộ kinh doanh thuộc diện quản lý. Kết quả, hơn 13.125 hộ kinh doanh đã được rà soát, cập nhật thông tin, đạt 100%. Các hộ kinh doanh được hướng dẫn cài đặt và sử dụng ứng dụng eTax Mobile để thực hiện kê khai và nộp thuế điện tử. Trong tổng số hộ được rà soát, 11.318 hộ có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm; 1.807 hộ có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm. Việc chuẩn hóa dữ liệu cùng với triển khai các ứng dụng quản lý thuế điện tử đã tạo nền tảng quan trọng để hộ kinh doanh từng bước chuyển sang phương thức kê khai thuế theo quy định mới.

Theo ông Nguyễn Quang Việt, Trưởng Thuế tỉnh, từ ngày 1/1/2026, các hộ kinh doanh trước đây áp dụng phương pháp khoán đã chuyển sang kê khai thuế hoặc lựa chọn chuyển đổi thành doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo phương thức mới, hộ kinh doanh thực hiện kê khai thuế theo tháng hoặc theo quý dựa trên sổ sách kế toán, hóa đơn và chứng từ rõ ràng. Việc kê khai theo doanh thu thực tế giúp ghi nhận chính xác các khoản thu, chi trong quá trình kinh doanh, bảo đảm tuân thủ đúng quy định của pháp luật về thuế và kế toán. Đồng thời, việc sử dụng hóa đơn điện tử trong quá trình bán hàng giúp nâng cao tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh và hạn chế những rủi ro liên quan đến pháp lý.

Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu triển khai, việc chuyển đổi cũng đặt ra nhiều khó khăn. Một bộ phận chủ hộ kinh doanh cao tuổi, ít tiếp cận công nghệ nên còn lúng túng khi thao tác trên phần mềm kê khai điện tử. Một số hộ còn băn khoăn về chi phí đầu tư thiết bị để sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, hoặc lo ngại khi phải kê khai doanh thu thực tế.

Trước những băn khoăn đó, cơ quan thuế các cấp đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở. Chị Trương Thị Huyền Trang, cán bộ Thuế cơ sở 1 cho biết: Trong quá trình triển khai, nhiều hộ kinh doanh còn tâm lý e ngại với phương thức mới. Vì vậy, cán bộ thuế đã trực tiếp đến từng hộ để hướng dẫn, giải thích và hỗ trợ cài đặt, sử dụng các ứng dụng cần thiết. “Chúng tôi thực hiện theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng cửa”, trực tiếp hướng dẫn để các hộ kinh doanh hiểu rõ quy định và yên tâm thực hiện”, chị Trang chia sẻ.

Hiện Thuế cơ sở 1 đang quản lý gần 4.000 hộ kinh doanh. Trong đó có 3.270 hộ có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm và 652 hộ có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm. Đơn vị đã xây dựng kế hoạch truyền thông thống nhất, đa dạng hóa hình thức hỗ trợ phù hợp với từng ngành nghề và quy mô hộ kinh doanh. Cán bộ, công chức thuế trực tiếp hướng dẫn toàn bộ quy trình chuyển đổi từ cài đặt ứng dụng, kê khai doanh thu đến sử dụng hóa đơn điện tử. Sự đồng hành sát sao của cơ quan thuế giúp nhiều hộ kinh doanh từng bước làm quen với phương thức quản lý mới.

Hộ bà Nguyễn Thị Thu Chiên (Nhà sách Đức Thành), tổ dân phố 8, phường Điện Biên Phủ kinh doanh bán lẻ văn phòng phẩm, sách và thiết bị trường học với doanh thu hằng năm trên 1 tỷ đồng. Sau khi được cơ quan thuế tuyên truyền và hướng dẫn về chính sách mới, hộ kinh doanh đã chuyển phương pháp tính thuế từ hộ khoán sang kê khai từ ngày 1 - 30/6/2025. Trong thời gian này, cửa hàng đã sử dụng 2.500 số hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, với doanh số gần 330 triệu đồng.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Chiên, việc áp dụng hóa đơn điện tử giúp hoạt động bán hàng thuận tiện hơn. “Khi thực hiện kê khai thuế theo doanh thu thực tế, việc quản lý tiền vào, tiền ra rõ ràng hơn. Hóa đơn có thể in trực tiếp từ điện thoại hoặc máy tính tiền nên rất thuận tiện trong quá trình giao dịch với khách hàng.

Thời gian tới, Thuế tỉnh Điện Biên tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền các chính sách thuế mới tới người nộp thuế; đồng thời rà soát, triển khai quy trình hỗ trợ tuân thủ trong công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nhằm phù hợp với phương thức kê khai.

Việc chuyển từ thuế khoán sang phương pháp kê khai là bước thay đổi lớn đối với các hộ kinh doanh. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của cơ quan thuế và sự chủ động thích ứng của người kinh doanh, phương thức quản lý mới đang dần đi vào thực tiễn. Khi doanh thu được ghi nhận minh bạch và dữ liệu được quản lý tập trung, môi trường kinh doanh sẽ ngày càng rõ ràng, tạo nền tảng cho hoạt động kinh doanh phát triển ổn định và bền vững.