Khám phá du lịch cộng đồng ở Sín Thầu

Trên bản đồ du lịch Điện Biên, Sín Thầu được đánh giá là một trong những địa phương hội tụ đầy đủ điều kiện để phát triển du lịch cộng đồng. Trước hết là lợi thế về vị trí, Sín Thầu là xã duy nhất của tỉnh nằm ở ngã ba biên giới Việt Nam - Lào - Trung Quốc, nơi có cột mốc số 0 (cột mốc giao điểm biên giới ba nước). Gần đây, cửa khẩu và công trình cột cờ A Pa Chải đang dần trở thành biểu tượng mới nơi cực Tây Tổ quốc, góp phần gia tăng sức hút cho du khách yêu thích khám phá cảnh quan khu vực biên giới. Cùng với vị trí đặc biệt, Sín Thầu sở hữu tài nguyên thiên nhiên hoang sơ với khu dự trữ thiên nhiên, những dãy núi trùng điệp, thác nước, suối nguồn… là yếu tố quan trọng để địa phương phát triển du lịch sinh thái, trekking. Đảng bộ xã Sín Thầu xác định mục tiêu khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế và từng bước đưa du lịch trở thành sinh kế bền vững cho người dân.

Một lợi thế được xem là vốn quý giá nhất của Sín Thầu trong phát triển du lịch cộng đồng đó chính không gian văn hóa truyền thống. Sau khi sáp nhập ba xã Sín Thầu, Sen Thượng và Leng Su Sìn, địa bàn xã Sín Thầu mở rộng với diện tích trên 51.000ha, gồm 21 thôn, bản, hơn 6.000 nhân khẩu. Không gian phát triển mở rộng về quy mô và đa dạng hơn về văn hóa các dân tộc. Nếu trước đây Sín Thầu gần như là “vùng lõi” của người Hà Nhì, thì nay cơ cấu, thành phần dân cư đã có sự thay đổi với sự hiện diện của nhiều dân tộc như Mông, Thái, Kinh… Điều này mở ra cho địa phương hướng phát triển du lịch cộng đồng đa sắc màu văn hóa, phong phú và hấp dẫn hơn. Trong đó, không gian sống của người Hà Nhì với những ngôi nhà trình tường, các lễ hội truyền thống, điệu múa, trang phục rực rỡ, văn hóa ẩm thực… vẫn được gìn giữ khá nguyên vẹn.

Những năm gần đây, một số hộ dân trên địa bàn các thôn, bản như A Pa Chải, Tả Kố Khừ, Tá Miếu... đã thực hiện cải tạo nhà ở để đón khách; kết hợp tổ chức các hoạt động trải nghiệm như tham quan cột cờ A Pa Chải, chinh phục mốc 0, khám phá lễ hội truyền thống… phục vụ du khách. Quan trọng hơn, tư duy của người dân có sự thay đổi, từ sản xuất nông nghiệp thuần túy, nhiều hộ đã chủ động tìm kiếm cơ hội phát triển từ du lịch.

Tại bản A Pa Chải, anh Chu Khai Phù đã mạnh dạn cải tạo ngôi nhà trình tường của gia đình thành homestay. Ban đầu chỉ là vài bộ chăn đệm đơn giản, những bữa cơm đậm chất bản địa để đón khách phương xa, dần dần, lượng khách tìm đến ngày một đông. Anh chia sẻ: “Trước đây chỉ làm nương, thu nhập bấp bênh. Khi làm du lịch cộng đồng có khách đến, mình vừa có thêm thu nhập, vừa giới thiệu được văn hóa của dân tộc mình”.

Thời gian qua, chính quyền địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, triển khai nghị quyết, vận động người dân thay đổi tư duy, hỗ trợ đào tạo kỹ năng làm du lịch, từng bước hình thành mô hình ban đầu. Ông Đặng Thành Huy, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Sín Thầu cho biết: “Xã xác định phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch cộng đồng, là một trong những hướng đi quan trọng nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của địa phương. Trên cơ sở đó, xã tập trung tuyên truyền, vận động người dân thay đổi tư duy, từng bước tham gia làm du lịch; đồng thời chú trọng bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc, gắn với bảo vệ cảnh quan sinh thái. Cùng với việc đầu tư hạ tầng, phát huy lợi thế cửa khẩu, các điểm đến như mốc 0, cột cờ A Pa Chải… địa phương đang phấn đấu từng bước hình thành thêm các homestay, điểm du lịch cộng đồng, tạo sinh kế bền vững, nâng cao đời sống nhân dân”.

Ở Sín Thầu, những người có uy tín trong cộng đồng đang trở thành hạt nhân góp phần giữ gìn phong tục, truyền dạy văn hóa và lan tỏa tinh thần làm du lịch cộng đồng trong nhân dân. Ông Lỳ Xuyến Phù, bản A Pa Chải cho hay: “Chúng tôi tuyên truyền vận động để người dân trong bản ý thức việc giữ được nếp sống, phong tục và bản sắc của dân tộc mình để phát triển du lịch. Đồng thời, bà con được tham gia các lớp tập huấn, học hỏi lẫn nhau. Những người có kinh nghiệm cũng sẵn sàng hướng dẫn, chia sẻ cho các hộ khác cách đón khách, làm dịch vụ, để cùng nhau phát triển, tạo nên hình ảnh một bản du lịch cộng đồng thân thiện, giàu bản sắc”.

Dù đã có những tín hiệu tích cực, song du lịch cộng đồng ở Sín Thầu vẫn đang ở giai đoạn khởi đầu với không ít khó khăn: Hạ tầng hạn chế, dịch vụ chưa đồng bộ, kỹ năng làm du lịch của người dân vẫn cần được nâng cao. Tuy nhiên, khi tư duy của người dân thay đổi, bản sắc văn hóa được đánh thức đúng cách, kết hợp với những lợi thế riêng có cùng định hướng rõ ràng từ nghị quyết, vùng đất cực Tây Tổ quốc đang đứng trước cơ hội bứt phá. Và trên hành trình làm du lịch cộng đồng, mỗi người dân Sín Thầu chính là một “hướng dẫn viên”, kể câu chuyện về thôn bản mình bằng chính cuộc sống thường ngày và những giá trị văn hóa được gìn giữ qua bao thế hệ.