Ngăn chặn tình trạng trồng cà phê trên đất lâm nghiệp

Trước thực trạng trên, cấp ủy, chính quyền địa phương cùng lực lượng chức năng đã tăng cường rà soát, kiểm tra, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, nhằm bảo vệ diện tích rừng hiện có. Đồng thời đảm bảo việc phát triển cây cà phê đúng quy hoạch, bền vững.

Trung tuần tháng 9/2025 phát hiện 16 hộ dân tại bản Giảng và bản Huổi Sứa (xã Mường Ảng) đã tự ý phát dọn thực bì dưới tán rừng tại Tiểu khu 652, khoảnh 5, lô b – khu rừng gỗ tự nhiên lá rộng thường xanh nghèo trên núi đất, với mục đích trồng cà phê. Tổng diện tích bị tác động là 1,87ha. Đây là diện tích rừng đã được giao cho cộng đồng bản Giảng quản lý, bảo vệ và hưởng dịch vụ môi trường rừng. Thời điểm phát hiện, các hộ dân mới phát dọn cây bụi, chưa xảy ra hành vi chặt phá rừng. Ngay sau đó, tổ công tác liên ngành xã Mường Ảng đã kịp thời đình chỉ hoạt động, yêu cầu các hộ dân dừng mọi tác động, không tiếp tục trồng cà phê trên diện tích đã phát dọn. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền quy định về quản lý, bảo vệ rừng, định hướng phát triển cà phê theo đúng quy hoạch và tổ chức cho các hộ dân ký cam kết không tái phạm.

Tuy nhiên, đến đầu năm 2026, một số hộ dân bản Giảng vẫn quay lại khu vực trên, tiếp tục đào hố chuẩn bị trồng cà phê. Trước diễn biến này, Hạt Kiểm lâm Mường Ảng đã phối hợp với ban quản lý bản ngăn chặn, đồng thời tăng cường tuyên truyền, nhắc nhở các trường hợp vi phạm, không để phát sinh điểm nóng về xâm lấn đất rừng.

Chiều cuối tháng 3, giữa cái nắng như đổ lửa, chúng tôi cùng cán bộ Hạt Kiểm lâm Mường Ảng dự buổi họp dân tại bản Giảng. Nội dung họp tập trung tuyên truyền các quy định về quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng, trong đó nhấn mạnh thực trạng lấn chiếm đất rừng để trồng cà phê.

Đúng 14 giờ, đại diện các hộ dân có mặt đông đủ tại nhà trưởng bản. Ngoài nội dung cảnh báo nguy cơ cháy rừng trong mùa hanh khô, cán bộ kiểm lâm tập trung phổ biến quy định pháp luật, trực tiếp giải đáp những kiến nghị, vướng mắc của người dân liên quan đến việc phát dọn thực bì dưới tán rừng để trồng cà phê.

Tại cuộc họp, phần lớn ý kiến người dân bày tỏ mong muốn được mở rộng diện tích cà phê tại khu rừng thuộc Tiểu khu 652, khoảnh 5, lô b – diện tích đã giao cho cộng đồng bản quản lý.

Chị Quàng Thị Tinh, bản Giảng chia sẻ: “Hiện giá cà phê đang ở mức cao, mang lại giá trị kinh tế lớn nên gia đình tôi rất muốn trồng để tăng thu nhập. Tháng 9/2025, tôi cùng một số hộ trong bản phát dọn thực bì tại quả đồi phía sau bản – vốn là diện tích nương cũ của gia đình, rộng gần 1.000m² để trồng cà phê. Tuy nhiên, sau đó đã được tổ công tác của xã yêu cầu dừng lại. Năm nay, dù vẫn có ý định tiếp tục mở rộng diện tích trồng cà phê, nhưng sau khi được cán bộ kiểm lâm tuyên truyền, nhắc nhở, tôi đã từ bỏ”.

Dù vậy, chị Tinh vẫn băn khoăn và đề nghị cơ quan chức năng làm rõ: “Cùng một khu đồi, nhưng trong bản chỉ có 3 hộ được trồng cà phê, còn lại nhiều hộ khác lại không được phép. Chúng tôi mong được giải thích cụ thể để người dân hiểu và thực hiện đúng quy định”.

Tương tự, tháng 9/2025, ông Lò Văn Thư, bản Giảng đã tham gia phát dọn hơn 3.000m² thực bì dưới tán rừng với mục đích trồng cà phê. Dù đã chấp hành dừng mọi hoạt động ngay sau khi bị lực lượng chức năng phát hiện, song tại cuộc họp, ông Thư vẫn thẳng thắn bày tỏ: “Chúng tôi mong cơ quan chức năng làm rõ, giải thích cụ thể để người dân hiểu đúng. Nếu chưa rõ ràng, bà con dễ nghĩ rằng các hộ khác trồng được thì mình cũng trồng được, từ đó dẫn đến vi phạm pháp luật”.

Trước những kiến nghị của người dân bản Giảng, tổ công tác Hạt Kiểm lâm Mường Ảng do ông Nguyễn Hồng Thanh, Phó Hạt trưởng làm trưởng đoàn đã trực tiếp giải đáp từng nội dung một cách cụ thể, rõ ràng.

Tổ công tác nhấn mạnh, diện tích rừng tại Tiểu khu 652, khoảnh 5, lô b đã được Nhà nước giao và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho cộng đồng bản quản lý và được hưởng tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng hàng năm. Vì vậy, việc phát dọn thực bì để trồng cà phê tại khu vực này là hành vi vi phạm. Các hộ dân cần nghiêm túc chấp hành quy định, chấm dứt ngay ý định và hành vi tái diễn. Trường hợp cố tình vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Đối với thắc mắc “cùng một khu vực nhưng có hộ được trồng, có hộ không”, tổ công tác đã phối hợp với tổ quản lý, bảo vệ rừng và người dân bản Giảng trực tiếp kiểm tra thực địa tại Tiểu khu 652, khoảnh 5, lô b.

Tại hiện trường, cán bộ kiểm lâm địa bàn mở bản đồ quy hoạch 3 loại rừng, đối chiếu ranh giới cụ thể và làm rõ: Diện tích của 3 hộ được trồng cà phê nằm ngoài quy hoạch đất rừng, trong khi toàn bộ phần diện tích các hộ khác đã tác động đều thuộc đất rừng phòng hộ của xã Mường Ảng, không được phép canh tác. Qua đó, giúp người dân hiểu rõ quy định và ranh giới sử dụng đất, tránh phát sinh vi phạm.

Chị Quàng Thị Tinh, bản Giảng chia sẻ: “Sau khi được cán bộ kiểm lâm trực tiếp giải thích, đưa đi thực địa và xác định rõ ranh giới quy hoạch trên bản đồ cũng như ngoài hiện trường, tôi đã hiểu đầy đủ các quy định. Tôi sẽ nghiêm túc chấp hành, không tái diễn việc phát dọn thực bì dưới tán rừng phòng hộ để trồng cà phê”.

Trao đổi thêm về vấn đề này, ông Quàng Văn Muôn, Trưởng bản Giảng cho biết: “Tình trạng này xuất hiện từ năm 2025. Ngay khi phát hiện, tổ quản lý, bảo vệ rừng của bản đã đến từng hộ tuyên truyền, vận động không tái phạm. Đồng thời, báo cáo cấp ủy, chính quyền xã để có biện pháp xử lý kịp thời, không để phát sinh “điểm nóng”. Đến nay, 100% hộ dân đã nhận thức rõ và chấp hành nghiêm các quyết định của UBND xã Mường Ảng và Hạt Kiểm lâm Mường Ảng. Thời gian tới, bản tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nhất là trước mùa vụ trồng mới cà phê, nhằm ngăn chặn triệt để các hành vi vi phạm”.

Vụ việc tại bản Giảng chỉ là một trong 71 vụ vi phạm lâm luật được Hạt Kiểm lâm Mường Ảng phát hiện, xử lý từ ngày 1/7/2025 đến nay. Trong đó, có 65 vụ đã được xác minh, làm rõ, 6 vụ đang tiếp tục điều tra để xử lý theo quy định.

Ông Nguyễn Hồng Thanh, Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Mường Ảng cho biết: “Tình trạng người dân tác động vào rừng để trồng cà phê bắt đầu gia tăng từ giữa năm 2025, khi giá cà phê liên tục tăng và đạt mức cao nhất trong nhiều năm. Các vi phạm tập trung chủ yếu tại xã Mường Ảng – vùng trọng điểm cà phê của tỉnh, đồng thời có dấu hiệu lan sang một số địa bàn lân cận như Mường Lạn, Nà Tấu".

Ngay khi nắm bắt tình hình, lực lượng kiểm lâm đã kịp thời tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp. Các tổ công tác liên ngành được thành lập, trực tiếp xuống cơ sở kiểm tra, đình chỉ hành vi vi phạm, yêu cầu phá nhổ diện tích cà phê trồng trái phép và tổ chức cho các hộ dân ký cam kết không tái phạm. Đối với diện tích đã trồng trên đất lâm nghiệp nhưng chưa xác định được chủ thể, chính quyền địa phương thông báo rộng rãi trên loa truyền thanh, yêu cầu tự giác khắc phục. Quá thời hạn, lực lượng chức năng phối hợp với chủ rừng và cộng đồng tiến hành xử lý, trả lại hiện trạng theo quy định.

Giá cà phê vẫn duy trì ở mức cao là động lực để người dân phát triển kinh tế, góp phần tái cơ cấu nông nghiệp địa phương. Tuy nhiên, việc mở rộng diện tích cần tuân thủ chặt chẽ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, tuyệt đối không xâm lấn đất rừng để trồng cà phê. Hiện nay, lực lượng chức năng tại xã Mường Ảng tiếp tục tăng cường phối hợp tuần tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm, bảo vệ diện tích rừng hiện có.