Phát triển thương mại biên giới

Với đường biên dài hơn 455km, có hệ thống cửa khẩu, lối mở với Lào và Trung Quốc, tỉnh ta xác định phát triển mạnh kinh tế cửa khẩu, logistics và thương mại biên giới như một động lực tăng trưởng mới, gắn với mô hình phát triển xanh, thông minh, bền vững. Điện Biên từng bước hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm phát triển kinh tế cửa khẩu; trong đó, thành lập và nâng cấp các khu chức năng trong Khu kinh tế cửa khẩu, quy hoạch các trung tâm thương mại, chợ biên giới, kho bãi tập kết hàng hóa. Theo các chương trình, kế hoạch hành động của ngành Công Thương Điện Biên sau Đại hội XV đã xác định phát triển hệ thống hạ tầng thương mại và logistics theo hướng hình thành các cụm kho bãi, trung tâm trung chuyển gần cửa khẩu; từng bước thu hút đầu tư kho ngoại quan, bãi container, dịch vụ khai thuê hải quan, logistics trọn gói (door-to-door). Cách tiếp cận này vừa giúp giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp, vừa tạo thêm giá trị gia tăng tại chỗ thay vì chỉ dừng ở khâu xuất, nhập thô.

Ngay từ đầu năm, Sở Công Thương đã xây dựng trình cấp có thẩm quyền dự thảo Đề án thành lập Ban quản lý cửa khẩu tỉnh trực thuộc UBND tỉnh. Đồng thời, tham mưu UBND tỉnh thực hiện các nội dung, thủ tục và lấy ý kiến các bộ, ngành Trung ương về việc triển khai thực hiện hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa qua Cửa khẩu A Pa Chải, công bố Danh mục cửa khẩu biên giới được phép thực hiện hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa qua biên giới trên địa bàn tỉnh Điện Biên. Ngoài ra, tích cực trao đổi thông tin, kết nối với các cơ quan, đơn vị của Cục Thương mại thành phố Phổ Nhĩ, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) về một số nội dung kết nối doanh nghiệp của phía Trung Quốc tìm hiểu, ký kết hợp đồng xuất nhập khẩu hàng hóa với Việt Nam và thực hiện xuất nhập khẩu lô hàng đầu tiên qua Cửa khẩu A Pa Chải - Long Phú. Nhờ đó, tỉnh ta đã tổ chức thành công Lễ công bố cửa khẩu A Pa Chải, thực hiện hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa qua biên giới và chứng kiến sự kiện xuất khẩu lô hàng đầu tiên - 22 tấn cà phê tại Lễ công bố vào ngày 4/2 vừa qua. Sở cũng tham gia ý kiến việc ký kết Biên bản hợp tác trồng mía giữa xã Sín Thầu và huyện Giang Thành, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc). Từ đó, mở ra hướng kết nối quan trọng với tỉnh Vân Nam, tạo nền tảng phát triển dịch vụ logistics, trung chuyển hàng hóa giữa Việt Nam, Lào và Trung Quốc.

Theo đánh giá của Sở Công Thương, từ đầu năm đến nay, hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa trên địa bàn tỉnh diễn ra ổn định, hàng hóa xuất nhập khẩu chủ yếu thông qua Cửa khẩu quốc tế Tây Trang. Các lực lượng chức năng tại cửa khẩu tiếp tục phối hợp chặt chẽ, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong hoạt động thông quan hàng hóa. Việc Cửa khẩu A Pa Chải chính thức được thực hiện hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa qua biên giới mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp, thương nhân và cư dân khu vực biên giới; tạo thêm động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Kết quả, ước thực hiện quý I/2026, tổng giá trị xuất nhập khẩu hàng hóa và hoạt động thương mại biên giới đạt 41,18 triệu USD (tăng 23% so với cùng kỳ năm trước, đạt 25% kế hoạch năm). Trong đó, xuất khẩu ước đạt 25,56 triệu USD (tăng 2,9% so với thực hiện cùng kỳ năm trước, đạt 24% kế hoạch năm). Nhập khẩu ước đạt 15,62 triệu USD (tăng 85% so với thực hiện cùng kỳ năm trước).

Cùng với đó, tỉnh chú trọng phối hợp với tỉnh Sơn La, Lai Châu và các tỉnh Bắc Lào trong công tác quy hoạch hạ tầng cửa khẩu, kết nối giao thông và phân luồng hàng hóa; tham gia các cơ chế hợp tác song phương, đa phương về thương mại biên giới, quản lý cửa khẩu, tạo thuận lợi thương mại. Bên cạnh hệ thống chính sách chung của Trung ương cho khu kinh tế cửa khẩu, Điện Biên đang từng bước hoàn thiện các quy định, quy chế phối hợp nội tỉnh về quản lý, khai thác hạ tầng thương mại biên giới; cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, giảm thời gian thực hiện thủ tục hành chính cho doanh nghiệp. Tỉnh cũng chú trọng những vấn đề an ninh quốc phòng, bảo vệ chủ quyền biên giới, phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại… nhằm bảo đảm môi trường giao thương ổn định, an toàn.

Định hướng đến năm 2030, với việc cao tốc đến cửa khẩu Tây Trang được hình thành, hệ thống cửa khẩu, lối mở được nâng cấp, hạ tầng logistics và thương mại biên giới tiếp tục được đầu tư, kỳ vọng Điện Biên vươn lên trở thành “trung tâm trung chuyển” hàng hóa của vùng Tây Bắc trên tuyến hành lang Việt Nam, Lào và Trung Quốc. Qua đó góp phần hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội XV của tỉnh về phát triển nhanh, bền vững, gắn với bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng - an ninh và nâng cao đời sống người dân vùng biên.