Sàn thương mại điện tử: Tiện lợi nhưng không ít rủi ro

Hàng ngày, chị Trần Phương Hạnh, tổ 23, phường Điện Biên Phủ thường xuyên truy cập các sàn thương mại điện tử để tìm kiếm và đặt mua nhiều mặt hàng phục vụ sinh hoạt gia đình với lý do giá thường thấp hơn ngoài cửa hàng. Song không ít lần chị gặp phải những tình huống “dở khóc dở cười” khi sản phẩm nhận về không đúng như hình ảnh quảng cáo, chất lượng không bảo đảm.

Chị Hạnh chia sẻ: “Tôi vẫn mua online vì tiện. Có lần đặt hàng được kèm theo khuyến mại, khi nhận thì chất lượng kém, không dùng được nhưng ngại trả lại vì mất thời gian nên đành chấp nhận.”

Không riêng chị Hạnh, nhiều người tiêu dùng cũng có thói quen “lướt sàn” mỗi ngày để đặt mua đủ loại mặt hàng, từ quần áo, mỹ phẩm, đồ gia dụng đến cả thực phẩm tươi sống. Ngay cả thuốc chữa bệnh, thực phẩm chức năng cũng được rao bán tràn lan trên các sàn thương mại điện tử với những lời quảng cáo “có cánh”, thậm chí “thần thánh hóa” công dụng, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, nhất là khi người mua khó kiểm chứng nguồn gốc, chất lượng sản phẩm.

Đáng chú ý, tháng 3/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Điện Biên đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Phàng Thị S. (SN 1993), trú tại bản Dư O A, xã Pu Nhi về hành vi “sản xuất, buôn bán hàng cấm”.

Tại cơ quan công an, S. khai nhận đã thu hái 17 loại cây rừng, băm nhỏ, phơi khô rồi phối trộn để tạo ra 3 loại sản phẩm thuốc chữa dạ dày, thuốc sắc uống và thuốc hỗ trợ phụ khoa. Dù không được đào tạo, không có chuyên môn về y học cổ truyền, các sản phẩm cũng chưa được cơ quan chức năng cấp phép lưu hành nhưng Phàng Thị S. vẫn tự chế biến và rao bán các sản phẩm “thuốc Nam”.

Để tiêu thụ, đối tượng lập nhiều tài khoản trên mạng xã hội như: Facebook “Nkauj Sua Faaj”, TikTok “nkaujsuafaaj” và zalo “Sua Faj” đăng tải bài viết, video quảng cáo, giới thiệu là thuốc gia truyền nhằm thu hút người mua, và bán với giá từ 150.000 - 200.000 đồng/gói. Từ tháng 6/2024 đến tháng 6/2025, đối tượng đã giao thành công 1.427 đơn hàng “thuốc Nam” cho khách tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước.

Cùng thời điểm, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Điện Biên cũng khởi tố vụ án đối với Giàng A C. (SN 1990), trú tại tổ dân phố 2, xã Na Son về hành vi tương tự. Quá trình điều tra xác định, trong khoảng thời gian từ tháng 6/2024 đến tháng 6/2025, Giàng A C. đã bán 501 đơn hàng cho 435 người mua tại tỉnh Điện Biên và 23 tỉnh, thành phố trên cả nước qua tài khoản Facebook “Pheej Hmoo Yaj”, “Neej Zoo Yaj” và tài khoản TikTok “pheej hmoo yaj”.

Không chỉ dừng lại ở những vụ việc đơn lẻ, qua công tác kiểm tra, lực lượng chức năng đã phát hiện nhiều vi phạm trong hoạt động kinh doanh trên môi trường thương mại điện tử. Theo thống kê của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh, từ năm 2021 đến nay, đơn vị đã thẩm tra, xác minh 30 vụ việc, kiểm tra 25 vụ, xử lý vi phạm hành chính 12 vụ với số tiền xử phạt hàng trăm triệu đồng.

Cùng với đó, lực lượng chức năng đã tịch thu nhiều hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ như quần áo, mỹ phẩm; buộc tiêu hủy hàng nhập lậu với tổng trị giá hàng chục triệu đồng. Điều này cho thấy tình trạng vi phạm trong hoạt động thương mại điện tử vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp, nhất là với các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu, thời trang, mỹ phẩm, những sản phẩm dễ bị làm giả, làm nhái và tiêu thụ qua môi trường mạng.

Ông Nguyễn Minh Cường, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh cho biết: Các đối tượng lợi dụng triệt để nền tảng số, mạng xã hội, như: Facebook, zalo, tiktok... để quảng bá, giới thiệu, bán hàng. Nhiều đối tượng sử dụng tài khoản ảo, thay đổi tên, địa chỉ liên tục hoặc kết hợp nhiều kênh bán hàng khác nhau nhằm che giấu hành vi vi phạm, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, kiểm soát.

Để kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm, thời gian qua lực lượng quản lý thị trường tỉnh đã tăng cường các biện pháp nghiệp vụ, chủ động nắm tình hình, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng trong chia sẻ thông tin, kịp thời phát hiện, ngăn chặn hành vi gian lận thương mại, sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn các tổ chức, cá nhân chấp hành quy định pháp luật trong hoạt động kinh doanh trực tuyến.

Cùng với đó, tăng cường nghiên cứu, học hỏi, trao đổi kiến thức để nâng cao nghiệp vụ chuyên môn. Thường xuyên theo dõi, tổng hợp, đánh giá, phân loại đối tượng, mặt hàng, nhận diện các hành vi, phương thức, thủ đoạn nhằm phát hiện, xử lý kịp thời.

“Thương mại điện tử phát triển mạnh kéo theo nguy cơ gia tăng hàng giả, hàng kém chất lượng, gian lận thương mại. Công nghệ số và toàn cầu hóa vừa tạo thuận lợi lưu thông hàng hóa, vừa đặt ra thách thức cho công tác quản lý, kiểm soát. Vì vậy, ngoài sự vào cuộc đồng bộ của cơ quan chức năng, cần tinh thần trách nhiệm từ các sàn thương mại điện tử trong kiểm soát người bán và sự chủ động của người tiêu dùng để bảo đảm môi trường kinh doanh an toàn, lành mạnh” - Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Nguyễn Minh Cường nhấn mạnh.