Thí sinh không được lơ là, chủ quan với Kỳ thi tốt nghiệp THPT

Siết chặt “cửa vào” đại học

Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định, nguồn tuyển là thí sinh có tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPT tương ứng tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm thi của môn Toán và Ngữ văn và một môn khác) đạt tối thiểu 15 theo thang điểm 30 (không áp dụng với thí sinh đặc cách hoặc được miễn thi tốt nghiệp) cho tất cả các phương thức xét tuyển đại học năm 2026, trừ tuyển thẳng.

Theo Bộ GD&ĐT, quy định này xác định rõ mức điểm tối thiểu nhằm đánh giá năng lực cơ bản của thí sinh trước khi bước vào quá trình xét tuyển chính thức. Điều này giúp hệ thống tuyển sinh trở nên minh bạch và đồng bộ hơn giữa các tổ hợp môn khác nhau. Việc áp dụng ngưỡng điểm sàn từ điểm thi tốt nghiệp THPT cũng tạo ra chuẩn chung cho các cơ sở đào tạo khi lựa chọn thí sinh phù hợp. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo trong toàn hệ thống giáo dục đại học.

Những năm trước, không ít học sinh có tâm lý “học lệch”, tập trung vào các môn dùng để xét tuyển đại học riêng của từng trường, trong khi xem nhẹ kỳ thi tốt nghiệp THPT. Tuy nhiên, với quy định mới này, kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT tiếp tục giữ vai trò “ngưỡng cửa” bắt buộc. Nếu không đạt mức điểm tối thiểu, thí sinh sẽ mất cơ hội xét tuyển, dù có năng lực ở các phương thức khác. Điều này đồng nghĩa, mọi sự chủ quan, nước rút thiếu chiến lược đều có thể phải trả giá bằng chính cơ hội tương lai.

Chia sẻ về áp lực trước quy định mới, em Nguyễn Mai Thương, học sinh lớp 12 Trường THPT Trương Định (Hà Nội) cho biết: “Trước đây em nghĩ chỉ cần tập trung vào 2 môn chính để xét tuyển nhưng giờ buộc phải học đều cả 3 môn trong tổ hợp. Chỉ cần một môn thấp điểm là coi như mất cơ hội nên em không dám chủ quan nữa”.

Nhiều giáo viên cũng cho rằng, quy định ngưỡng 15 điểm là bước điều chỉnh phù hợp trong bối cảnh hiện nay nhằm đảm bảo chất lượng đầu vào đại học. Kỳ thi tốt nghiệp THPT không chỉ để xét công nhận tốt nghiệp mà còn là một căn cứ quan trọng trong tuyển sinh đại học. Việc đặt ra ngưỡng điểm tối thiểu nhằm bảo đảm mặt bằng chất lượng chung, đồng thời hạn chế tình trạng học lệch, học đối phó.

Cô Lê Thu Hà, giáo viên Trường THPT Việt Đức (Hà Nội) cho biết: “Quy định ngưỡng điểm tối thiểu sẽ giúp học sinh ý thức hơn trong việc học toàn diện. Điều này đòi hỏi thí sinh cần có sự chuẩn bị nghiêm túc, học chắc kiến thức cơ bản, có nền tảng tương đối đồng đều giữa các môn. Tuy nhiên, quy định này cũng tạo áp lực nhất định, nhất là với những em học lực trung bình. Giáo viên phải tăng cường hỗ trợ, giúp các em củng cố kiến thức cơ bản để không bị “rơi” khỏi ngưỡng xét tuyển”.

Thí sinh dễ mất cơ hội nếu học lệch, học đối phó

Thực tế cho thấy, đề thi tốt nghiệp THPT những năm gần đây có sự phân hóa rõ rệt, vừa đảm bảo xét tốt nghiệp, vừa có tính sàng lọc phục vụ tuyển sinh đại học. Do đó, để đạt được mức điểm từ 15 trở lên không phải là điều “đương nhiên”, nhất là với những thí sinh học lực trung bình hoặc có sự mất cân đối giữa các môn trong tổ hợp.

Chỉ cần một môn bị điểm thấp, tổng điểm sẽ bị kéo xuống, khiến thí sinh không đủ điều kiện xét tuyển đại học. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng kế hoạch ôn tập toàn diện, cân đối giữa các môn là yêu cầu bắt buộc. Thí sinh không thể chỉ “dồn sức” cho một, hai môn thế mạnh mà bỏ qua môn còn lại trong tổ hợp. Cách học “lệch”, học “tủ” cũng sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro khi đề thi có thể thay đổi dạng thức, tăng cường tính vận dụng, khiến những lỗ hổng kiến thức dễ bộc lộ rõ. Bên cạnh đó, việc đạt ngưỡng 15 điểm chỉ là điều kiện cần, còn để trúng tuyển, thí sinh phải đạt mức điểm cao hơn rất nhiều. Vì vậy, kỳ thi tốt nghiệp THPT không chỉ là “vượt ngưỡng” mà còn là “cuộc đua” thực sự.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GD&ĐT cho rằng, kiến thức lớp 12 có vai trò nền tảng, gắn với khối kiến thức cơ bản của các ngành đào tạo bậc đại học. Mức tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPT tương ứng tổ hợp xét tuyển đại học đạt tối thiểu 15 theo thang điểm 30 cũng là mức điểm mà phần lớn thí sinh có thái độ và trách nhiệm sẽ đạt được trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, bảo đảm nguồn tuyển đủ ngưỡng chất lượng cho các trường đại học tuyển sinh, hướng tới nâng chất lượng đầu vào.

Để chuẩn bị tốt nhất cho kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo đưa ra 3 lưu ý cho học sinh. Đầu tiên, các em nên làm các đề thi tham khảo hoặc đề thi mẫu của kỳ thi tốt nghiệp THPT để đánh giá năng lực của mình, đồng thời xem xét tổ hợp xét tuyển nào phù hợp với ngành và trường đại học mà mình mong muốn để đăng ký các môn thi tự chọn.

Thứ hai, các em cần lập kế hoạch ôn tập rõ ràng, phân bố hợp lý giữa các môn thi trong tổ hợp xét tuyển để đảm bảo đủ điều kiện tham gia xét tuyển đại học.

Thứ ba, các em cần chuẩn bị tốt sức khỏe và tâm lý, tiếp cận kỳ thi với tâm thế bình tĩnh, chuẩn bị chu đáo để đạt được kết quả tốt nhất và lựa chọn đúng ngành học, đúng cánh cửa đại học mà mình mong muốn.