Cơ quan công tố Pháp triệu tập tỷ phú Elon Musk do nghi vấn vi phạm của nền tảng mạng xã hội X

Viện Công tố Paris mở cuộc điều tra sơ bộ từ tháng 1/2025, sau khi nhận được tố giác của một nghị sĩ và một lãnh đạo trong lĩnh vực an ninh mạng công. Ban đầu, cơ quan chức năng nghi ngờ nền tảng X có thể đã can thiệp vào thuật toán nhằm tác động đến dư luận tại Pháp, đồng thời sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân nhạy cảm để phục vụ quảng cáo nhắm mục tiêu.

Ngoài ông Musk, khoảng 10 lãnh đạo của công ty, trong đó có bà Linda Yaccarino – người từng giữ chức Tổng Giám đốc nền tảng X đến mùa Hè năm 2025 – cũng được triệu tập.

Từ giữa năm 2025, cuộc điều tra được giao cho lực lượng hiến binh chuyên trách về an ninh mạng và nhanh chóng được mở rộng. Tháng 11/2025, cơ quan điều tra phát hiện nhiều nội dung mang tính bài Do Thái và phủ nhận tội ác diệt chủng do công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) Grok của nền tảng X tạo ra, từ đó bổ sung thêm nghi vấn liên quan đến hành vi phủ nhận tội ác chống loài người.

Các nhà điều tra cũng ghi nhận nền tảng X đã thay đổi công cụ phát hiện nội dung xâm hại trẻ em, trong khi số lượng báo cáo các nội dung này tại Pháp giảm tới 80%. Nghi ngờ đây là hành vi có chủ ý, Viện Công tố Paris tiếp tục mở rộng điều tra sang khả năng đồng phạm trong việc lưu giữ và phát tán các nội dung này.

Đầu năm 2026, sau khi xảy ra vụ việc công cụ AI Grok tạo ra hàng nghìn hình ảnh nhạy cảm liên quan đến phụ nữ và trẻ vị thành niên, cuộc điều tra tiếp tục được bổ sung thêm các nghi vấn xâm phạm hình ảnh cá nhân. Cơ quan công tố cho rằng nền tảng đã chậm trễ trong việc kiểm soát và hạn chế sự lan truyền của các nội dung này. Trước việc nền tảng X liên tục bị sử dụng để thực hiện nhiều hành vi vi phạm khác nhau, Viện Công tố Paris đã bổ sung thêm tội danh “điều hành nền tảng bất hợp pháp”.

Trong suốt 15 tháng qua, cơ quan chức năng Pháp đã huy động nhiều chuyên gia về AI và phối hợp với các cơ quan công quyền để phân tích dữ liệu. Đáng chú ý, phía điều tra đã yêu cầu nền tảng X cung cấp thuật toán vận hành nhằm xác định có hay không sự can thiệp có chủ ý vào việc lan truyền nội dung, nhưng công ty đã từ chối.

Quá trình điều tra diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa hai bên. Công ty X liên tục phủ nhận các cáo buộc, cho rằng cuộc điều tra mang động cơ chính trị và là sự áp dụng sai lệch pháp luật Pháp. Khi cơ quan chức năng tiến hành khám xét văn phòng của công ty tại Pháp hồi tháng 2, phía doanh nghiệp đã chỉ trích đây là hành động gây sức ép và mang tính “dàn dựng”.

Căng thẳng tiếp tục leo thang vào cuối tháng 3 khi ông Musk công khai chỉ trích các thẩm phán Pháp đang điều tra nền tảng của mình bằng những phát ngôn gay gắt. Đồng thời, khả năng xảy ra các biện pháp trả đũa từ phía Mỹ cũng được đặt ra, trong bối cảnh Washington gia tăng sức ép đối với các quy định của châu Âu về quản lý các nền tảng số.

Ở chiều ngược lại, nền tảng X bị cho là chưa hợp tác đầy đủ với cơ quan điều tra Pháp khi từ chối cung cấp thông tin nhận diện một số người dùng liên quan đến việc phát tán nội dung vi phạm, trong khi đây là yêu cầu thường được đáp ứng trong các vụ việc tương tự trước đây.

Bộ Tư pháp Mỹ cũng từ chối hỗ trợ phía Pháp trong quá trình điều tra, cho rằng đây là một cuộc điều tra hình sự mang tính định hướng chính trị nhằm can thiệp vào hoạt động của một mạng xã hội.

Theo giới quan sát, việc triệu tập ông Musk cho thấy cơ quan tư pháp Pháp đang gia tăng sức ép nhằm buộc nền tảng X tuân thủ pháp luật trong nước. Cách tiếp cận này được cho là tương tự vụ việc trước đây liên quan đến ứng dụng nhắn tin Telegram, khi người đứng đầu nền tảng này sau đó đã hợp tác với cơ quan chức năng.

Tuy nhiên, khác với trường hợp trên, đến nay ông Musk vẫn chưa đưa ra bất kỳ cam kết điều chỉnh nào, khiến kết quả của quá trình xử lý vụ việc này vẫn còn khó đoán định.

Về mặt pháp lý, cuộc điều tra cũng đặt ra tiền lệ mới khi cơ quan công tố Pháp áp dụng tội danh “làm sai lệch hoạt động của hệ thống xử lý dữ liệu” – một quy định có từ năm 1988 nhưng chưa từng được sử dụng. Cách áp dụng này hiện vẫn gây tranh luận trong giới luật học, dù gần đây đã nhận được sự củng cố nhất định từ một số phán quyết của Tòa phá án Pháp.

Trong trường hợp ông Musk không có mặt theo giấy triệu tập, Viện Công tố Paris có thể xem xét mở điều tra tư pháp chính thức, thậm chí đề nghị phát lệnh truy nã quốc tế đối với vị tỷ phú người Mỹ này.