Tuyên bố mới của Mỹ và Iran xung quanh vấn đề eo biển Hormuz

Thông tin trên được đưa ra sau khi Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi xác nhận việc lưu thông sẽ được duy trì thông suốt trong giai đoạn này. Tuy nhiên, Washington cũng nhấn mạnh các biện pháp phong tỏa hải quân nhằm vào Iran vẫn sẽ được duy trì cho đến khi các thỏa thuận song phương được hoàn tất.

Trong bối cảnh tình hình Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, Iran khẳng định lập trường cứng rắn khi bác bỏ mọi đề xuất ngừng bắn tạm thời, đồng thời kêu gọi một giải pháp toàn diện nhằm chấm dứt xung đột trên phạm vi toàn khu vực.

Phát biểu bên lề Diễn đàn Ngoại giao Antalya ngày 17/4, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh nhấn mạnh Tehran không chấp nhận các thỏa thuận mang tính tạm thời. Theo ông, bất kỳ giải pháp nào cũng phải bao trùm toàn bộ các điểm nóng "từ Liban đến Biển Đỏ", và đây là "lằn ranh đỏ" trong lập trường của Iran.

Liên quan tới eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược của thế giới, ông Khatibzadeh cho biết về nguyên tắc, khu vực này luôn được duy trì trạng thái mở nhằm bảo đảm lưu thông hàng hải, dù nằm trong vùng lãnh hải của Iran. Tuy nhiên, ông đồng thời cáo buộc Mỹ và Israel là những bên làm gia tăng bất ổn, ảnh hưởng tiêu cực tới thương mại toàn cầu.

Nỗ lực của các nước

Nhiều quốc gia sẵn sàng cam kết nguồn lực bảo đảm an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz.

Phát biểu trên kênh truyền hình Pháp TF1 ngày 17/4, Bộ trưởng Các Lực lượng vũ trang và Cựu chiến binh Pháp Catherine Vautrin cho biết các quốc gia châu Âu, như Bỉ, Hà Lan và Pháp, sở hữu năng lực rà phá thủy lôi có thể hỗ trợ bảo đảm an ninh cho tàu thuyền qua lại eo biển Hormuz. Bà nhấn mạnh các phương án được xem xét mang tính phòng thủ.

Cùng ngày, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Anh Keir Starmer đã đồng chủ trì một hội nghị quốc tế tại Paris, với sự tham gia của khoảng 30 quốc gia theo cả hình thức trực tiếp và trực tuyến, nhằm thảo luận về việc mở lại eo biển Hormuz và bảo đảm tự do hàng hải. Theo các nguồn tin ngoại giao, các nước tham dự đều là các quốc gia không tham gia xung đột và cam kết xem xét đóng góp "theo khả năng" của mỗi nước.

Theo kế hoạch đang được xây dựng, một sứ mệnh đa quốc gia mang tính phòng thủ có thể được triển khai khi cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran kết thúc, tập trung vào bảo đảm an toàn cho tàu thương mại, duy trì lưu thông hàng hóa và ổn định chuỗi cung ứng toàn cầu. Các biện pháp được cân nhắc gồm hộ tống tàu, thiết lập cơ chế cảnh báo nguy cơ trên biển và tăng cường phối hợp với các quốc gia ven eo biển.

Trước thềm hội nghị, Thủ tướng Anh Keir Starmer nhấn mạnh việc mở lại eo biển Hormuz ngay lập tức và vô điều kiện là trách nhiệm chung của cộng đồng quốc tế, đồng thời kêu gọi các bên hành động nhằm khôi phục lưu thông tự do của năng lượng và thương mại toàn cầu.

Trong một diễn biến liên quan, Tổng thư ký Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) Arsenio Dominguez ngày 17/4 khẳng định không có cơ sở pháp lý để áp đặt phí đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz, đồng thời nhấn mạnh quyền tự do hàng hải tại các eo biển quốc tế không phải là vấn đề có thể đàm phán.

Eo biển Hormuz được coi là một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới, với khoảng 20% lượng dầu mỏ giao dịch toàn cầu đi qua mỗi ngày.

Hoạt động xuất khẩu hàng hóa qua eo biển Hormuz trong tháng 3 sụt giảm mạnh do chiến sự leo thang và các biện pháp phong tỏa làm gián đoạn tuyến hàng hải chiến lược bậc nhất thế giới này.

Kể từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 2 vừa qua sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz đã giảm mạnh. Theo Trung tâm Thương mại hàng hải Anh, khoảng 30 tàu đã bị tấn công hoặc trở thành mục tiêu trong khu vực. Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định nguyên nhân chính khiến lưu lượng sụt giảm không nằm ở yếu tố bảo hiểm, mà chủ yếu xuất phát từ lo ngại về an toàn cho thủy thủ đoàn trong môi trường rủi ro cao.